Έρμαν Έσσε   -Hermann Hesse-

              -Η πραγματική αποστολή του ανθρώπου, είναι              

                     να βρει τον δρόμο προς τον εαυτό του.-

                     -Καθώς μόνο οι ιδέες που ζούμε στην         

                              πράξη, έχουν κάποια αξία.-

                                                                       Έσσε

      Ο Γερμανός λογοτέχνης -με Σουηδικές ρίζες- είναι ίσως   από τους ελάχιστους συγγραφείς που ξεπέρασαν τόσο εύκολα  τα όρια της καταγωγής τους.

    Όπως ο Νίτσε άλλωστε… καθώς και οι δυο προορίζονταν  για ιερείς!

     Εντούτοις, οι βαθύτερες ανησυχίες τους για το τι είναι πραγματικά ο άνθρωπος, τους πήραν μακριά από κάτι τέτοιο.

      Εσωστρεφής και ιδιαίτερα μοναχικός, κατά μία έννοια,ο Έσσε οδηγήθηκε μάλλον γρήγορα σε πιο πρακτικές λύσεις, εργαζόμενος τελικά ως ένας απλός υπάλληλος βιβλιοπωλείου. Εγκαταλείποντας ίσως πρόωρα τις θεολογικές σπουδές και κάθε άλλη εκπαιδευτική προσπάθεια μέσα σ’ ένα στείρο μαθησιακά περιβάλλον. Όπως ο ίδιος βίωνε την εκπαίδευση της εποχής του.

     Ωστόσο, έντονα αυτοβιογραφικός κι αρκετά απορριπτικός όσον αφορά τον ψυχισμό του. Περιγράφει γλαφυρά με τα βιβλία του τις προσωπικά πνευματικές του εμπειρίες και αναζητήσεις.

       Φανατικός άλλωστε λάτρης της ψυχανάλυσης και του υποσυνείδητου, όπως αυτό εκφράζεται με τις ασυνείδητες πράξεις και σκέψεις μας. Ξεκίνησε να γράφει με λογοτεχνικό ψευδώνυμο, περιγράφοντας με αφηγηματικό ύφος τις ιστορίες του.

      Έτσι όλο αυτό, τελικά κι αναπόφευκτα, απέδωσε στον συγγραφέα τεράστια αναγνωρισιμότητα καθιστώντας τον διάσημο. Αν και ο ίδιος μάλλον δεν επιδίωξε κάτι τέτοιο.

    Μολαταύτα, ίσως εντελώς φυσιολογικά, τα τελευταία χρόνια της ζωής του τα έζησε σχεδόν απομονωμένος, μελετώντας τις φιλοσοφικές ρήσεις της άπω ανατολής, που τόσο πολύ είχαν επηρεάσει το είδος της γραφής του, γενικότερα.

     Αποδίδοντας έτσι τον εαυτό του ως υπήκοο στη χώρα όπου κατοικούν οι υποσυνείδητες σκέψεις. Έναν τόπο σ’ έναν φανταστικά εσωτερικό κόσμο, όπου οι φαινομενικά ασαφείς νόμοι ενός βαθύτερου ψυχισμού, είναι αυτοί που τον διέπουν συνεχώς.

      Εντούτοις, ο μοναδικός τρόπος γραφής του Έσσε, που εμβαθύνει τόσο πολύ μες το ασυνείδητο των ηρώων του. Δεν  είναι μόνο ιδιαίτερα αναλυτικός, αλλά και απολαυστικά ποιοτικός.

      Μιας και με αφηγηματική δεινότητα κατά την τόσο δυναμική παρουσία στην τέχνη του πεζού λόγου. Αποδίδει ίσως μοναδικά τους άπειρους χρωματισμούς ενός ευρωπαϊκού ρομαντισμού στην πεζογραφία.

      Αυτό δηλαδή… που μόνο ως αποκαλυπτικός λόγος θα μπορούσε να περιγραφεί.

     Και καθώς δεν υπάρχουν λογοτεχνικά πονήματα τα οποία δε δύναται να ξεχωρίσει κανείς απ’ τον τόπο και την εποχή που γράφτηκαν. Εντούτοις, πάντοτε αυτά, ομοιάζουν να είναι το αποτέλεσμα μιας εσωτερικής ζύμωσης σκέψεων και εμπειριών. Πράγματα δηλαδή που σχεδόν πάντα γεννά η ανάγκη για την αντιμετώπιση των εσωτερικών ορμών.

     Κι αφού πουθενά δεν υπάρχει ένα σαφές όριο για την αρχή ή το τέλος. Καθώς αυτές οι σκέψεις δεν είναι παρά μια ταυτόσημη απεικόνιση για την εσωτερική πάλη του ανθρώπου με τον εαυτό του, αλλά και τον δυστοπικό κόσμο τριγύρω.

      Έτσι ο Έσσε στα βιβλία του μας δίνει απόλυτα και τόσο περιγραφικά, το αποτελέσματα της μάχης μεταξύ καλού και κακού, που από πάντα συνυπάρχουν μέσα μας. Καθώς μόνο φαινομενικά μία τόσο προσωπική σύγκρουση ή ακόμα και μια εσωτερική επανάσταση, αναζητά ένα τόσο ουτοπικό αποτέλεσμα.

      Εντούτοις, τελικά, ο προβληματισμένα ψυλλιασμένος αναγνώστης. Αντιλαμβάνεται, εκούσια ή ακούσια ελάχιστη έχει σημασία, πως κάτι τέτοιο είναι σχεδόν αδύνατο!

      Αφού, φαινομενικά, οι δυο αντίθετοι αυτοί κόσμοι που συνεχώς βιώνουν μια συγκρουσιακή κατάσταση. Βρίσκονται  αναπόφευκτα κι αδιάρρηκτα ενωμένοι μέσα στο ίδιο άτομο, σχηματίζοντας τον ίδιο του τον εαυτό.

       Στο βιβλίο αυτό λοιπόν, κι όχι μόνο, ο σπουδαίος αυτός συγγραφέας εξιστορεί την εσωτερική εξέλιξη του ανθρώπου,-δυαδικά- με κέντρο της περιγραφής την ψυχική και νοητική του εξέλιξη. Καθώς πιστεύει ξεκάθαρα πως ο άνθρωπος είναι ένα αναπόσπαστο κομμάτι της φύσης, της δικής του αλλά και γενικότερα. Εκεί όπου η παρουσία και ύπαρξη είναι τελικά η αιτία για να γίνουν αντιληπτά τα πάντα.

     Καθώς μοναδικά, ο κάθε ένας από εμάς, είναι απόλυτα υπεύθυνος για τις πράξεις και τις καταστροφές του. Έτσι ο άνθρωπος, κατά τον συγγραφέα πάντοτε, αλλά και τον έντιμο αναγνώστη. Δεν έρχεται στη ζωή για να πολεμήσει τους άλλους, αλλά κυρίως για ν’ αντιμετωπίσει το εαυτό του.

     – Είσαι πρόθυμος να πεθάνεις, δειλέ, αλλά όχι να ζήσεις.-

                                                           Έρμαν  Έσσε 

     Συνοδοιπόρος άλλωστε σ’ αυτό το εξωτικό ταξίδι, είναι ένας εσωτερικός δαίμονας που εκφράζεται ίσως περισσότερο ως το αποτέλεσμα των δυνάμεων που κυριαρχούν μέσα μας.

     Μια σχεδόν σκοτεινή μορφή που ομοιάζει περισσότερο με τη σκιά μας. -Καρλ Γιουνγκ- Καθώς της φορτώνουμε ό,τι εμείς θα θέλαμε να κάνουμε, να πούμε και να ήμαστε τελικά.

      Έτσι η όποια ταύτιση μαζί του… δεν είναι παρά η παραδοχή ενός βαθύτερου εγώ!

     Ωστόσο, η αποδοχή ενός τέτοιου εσωτερικού εγώ, μας παραδίδει κάποτε μπροστά στον παραμορφωτικό καθρέπτη   μιας προσωπικής αποκάλυψης. Αυτού δηλαδή που μας παρακινεί τόσο αποκαλυπτικά στη δύναμη της μοναξιάς, διαγράφοντας ό,τι άλλο υπάρχει ως φαντασιακή κατάσταση γεγονότων.

      Καθώς το διαπεραστικό βλέμμα του Έσσε, εκεί όπου στις σελίδες των βιβλίων του παρουσιάζεται ο ίδιος ως η πηγή των ιστοριών του. Αλλά και η έντονα διορατική περιγραφή των ηρώων του. Δημιουργούν εκείνη την επαναστατική τάση για ν’ ανακαλύψουμε και τελικά να οριοθετήσουμε, ό,τι δεν έχουμε τάχα υποπτευθεί για τον εαυτό μας, μέχρι τώρα.

         Ή, ακόμη χειρότερα… ό,τι δεν αποτολμήσαμε ποτέ να αποδεχθούμε ως υπαρκτό μέσα μας.

       Αναμφίβολα, το βιβλίο αυτό δεν είναι ευχάριστο, αλλά ούτε και παρηγορητικά ελαφρύ. Ωστόσο στις σελίδες του, κάθε παρατηρητικός αναγνώστης, θα μπορέσει να βρει κάτι που τόσον καιρό ήταν βαθιά κρυμμένο μες την ψυχή του.

         Όντας έντονα διορατικό κι απόλυτα μοναχικό!

     Αυτό δηλαδή που περιέχει την απαραίτητη ευθύτητα μιας ηθικής στάσης απέναντι στην αληθινή ζωή, και στους τρόπους που εκφράζεται αυτή σχεδόν πάντα.

      Καθώς, κάπου εδώ… αναπόφευκτα, το μέγιστο βάθος των ωκεανών φαντάζει λίγο μπροστά στην άβυσσο της ψυχή  μας, και στον ατέλειωτο βραδινό ουρανό των ονείρων της!

          Υστερόγραφο

      Ειλικρινά, δεν γνωρίζω για το εάν θα έπρεπε να επικοινωνήσω μαζί σας χρησιμοποιώντας ως εργαλείο ένα  έργο του Έσσε. Μιας και τα έργα που έχω διαβάσει… έχοντας διαβάσει ίσως αρκετά! Με κάνουν να νοιώθω τόσο αγνωστικιστής, όσο και ανεπαρκής για ν’ αποδώσω υπό μορφή κειμένου ή με λόγια ακόμη. Το βάθος της σκέψης ενός τόσο σπουδαίου λογοτέχνη και πνευματικού γίγαντα.

      Παρ’ όλα αυτά όμως, το αποτόλμησα με θράσος ίσως σε μια ανέλπιδα προσπάθεια να καταδείξω ξεκάθαρα όλα τα ανωτέρω ως αληθή. Κι αφού δεν ξέρω εάν τελικά τα κατάφερα, έστω κατ’ ελάχιστον!

       Εντούτοις, γνωρίζω πια πως το ν’ ανέβω σ’ ένα τόσο ψηλό βουνό γνώσης, ήταν από πριν το επισφαλές εγχείρημα που όφειλα χρόνια τώρα στον εαυτό μου, έστω κι αν δεν ήταν δυνατό ν’ αποδοθεί εις το ακέραιο κάτι τέτοιο.

     Συγχωρέστε λοιπόν αυτή την ελλειπή ορειβατική μου προσπάθεια, μιας και δεν μπόρεσα να φτάσω τελικά, ούτε καν στο μέσο μιας τόσο πνευματικά ανηφορικής διαδρομής.

     Επιτρέψτε μου όμως να ευελπιστώ, πως κάποτε, κάποιος απ’ όλους εμάς, θα καταφέρει ν’ ανέλθει λίγο ψηλότερα. Αποδίδοντας ίσως λίγο πληρέστερα στους υπολοίπους, την υπέροχη εικόνα της θέας από κει πάνω!

         Υποσημείωση

     Όπως άλλωστε κι εγώ απόλαυσα, πριν από λίγο μόλις καιρό, όπως όλοι οφείλουμε, τη θέα τη γης από τις πλαγιές του Ολύμπου!

      Ωστόσο, για μία ακόμη φορά… σας ευχαριστώ όλους από καρδιάς που με διαβάσατε.

                                                                Ευ Δαίμων                                                                

         -Αλίμονο στην χώρα που έχει ανάγκη από ήρωες

                                 -Bertolt Brecht-

                   Γερμανός λογοτέχνης και μουσικός.

               Κι εδώ τα πράγματα δυσκολεύουν πολύ…!

       Καθώς, έχοντας φύγει πλέον από ένα θεατρικό έστω κείμενο! Έχουμε φτάσει ν’ απολαμβάνουμε το ύψιστο ίσως είδος θεατρικής παράστασης, που δεν είναι άλλο, παρά η όπερα και στη συγκεκριμένη περίπτωση, η οπερέτα.

       Τούτων δοθέντων λοιπόν… και μη δυνάμενοι να εισέλθουμε τόσο απροκάλυπτα σε ξένα κι άγνωστα σχεδόν χωράφια!

       Εξ ανάγκης, με πολύ όμως σεβασμό, θα περιοριστούμε στο ν’ ασχοληθούμε ίσως με τον συγγραφέα και ελάχιστα με το πολυσχιδές αυτό έργο του. Μιας και θα ήταν παράτολμη αμέλεια, να μην πράξουμε τοιουτοτρόπως.

      Αλλά και σοβαρό ατόπημα… να κάνουμε κάτι ανάλογα!

     Καθώς με την ελλειπή προσέγγιση σε όποια στοιχεία γνώσεων, που είναι όμως εντελώς απαραίτητα για κάτι τέτοιο, τα οποία σίγουρα δεν διαθέτουμε σε ικανοποιητικό βαθμό, μέχρι τώρα τουλάχιστον.

      Πιθανότατα θα πέφταμε στην παγίδα μιας ημιμαθούς και καθ’ υπέρβαση απόδοσης γνώσεων, πράγμα ό,τι χειρότερο!

       Μιας και το συγκεκριμένο λογοτεχνικό είδος, δραματουργικής γραφής, θεατρικός λόγος και ποίηση. Ταυτίζεται με περισσότερα και σίγουρα δυσκολότερα είδη τέχνης, όπως η μουσική, η κίνηση του χορού, το τραγούδι, η υποκριτική τέχνη και μια ποικιλία στην απόδοση της εκφραστικότητας. Εκεί όπου το πάντρεμα όλων αυτών, απαιτεί ιδιαίτερη εξειδίκευση για το κάθε ένα ξεχωριστά, κι όλα μαζί ταυτόχρονα.

       Παρ’ όλα αυτά όμως… είπαμε να ξεκινήσουμε μάλλον ευχάριστα αυτήν τη νέα επικοινωνία μας. Πάντα από τις τόσο φιλόξενες σελίδες της Ευδαιμονίας, κάνοντας μια καινούργια αρχή μ’ ένα ανάλογα ρομαντικό είδος λογοτεχνίας.

     Ίσως ως μια βαθιά κι ενδόμυχη επιθυμία, να πάει καλά το φθινόπωρο κι ο χειμώνας που έρχονται, ανυπερθέτως. Αν και κάτι τέτοιο, για το σύνολο της ανθρωπότητας, φαντάζει απλώς ως μια καλή ευχή!  

       Το ζητούμενο λοιπόν εδώ… σ’ αυτό το επικό έργο!

     Το οποίο δημιουργήθηκε κατά τη διάρκεια της αυτοεξορίας του συγγραφέα στις ΗΠΑ. Ευτυχώς γι’ αυτόν αλλά και για το έργο του συνολικά. Μιας και αμφότεροι διέσωσαν έτσι την ύπαρξη τους απέναντι σ’ ένα ολοκληρωτικό καθεστώς.

     Είναι το εάν μπορεί ή πρέπει να ενεργεί κανείς ανάλογα  με τις συνθήκες, αποδίδοντας κάπως έτσι την καλοσύνη, την εντιμότητα και την ακεραιότητά του, στον καιρό. Προς χάριν πάντα μιας ενστικτώδους λειτουργίας της σκέψης για επιβίωση.

     Μιας και η ηρωίδα του βιβλίου, όντας μία μοναδική δυαδικότητα, εξ ανάγκης. Ξεκινά μάλλον με τις αγαθότερες των προθέσεων, καταλήγοντας όμως αναπόφευκτα, ν’ αποδεχθεί τελικά το ατομικά ωφέλιμο, πράττοντας τις απαραίτητες ηθικές εκπτώσεις που κάνουμε όλοι μας κάποτε.

            Ο σκοπός άλλωστε… αγιάζει τα μέσα!

     Αν και ο Μπρεχτ, ως έντονα αντιπολεμική φυσιογνωμία και φανατικά πολέμιος του μιλιταρισμού, αφιέρωσε ξεκάθαρα το έργα του στα κοινωνικά κινήματα της εργατικής τάξης.

      Προσεγγίζοντας με απόλυτη πάντα ειλικρίνεια, όσα προσποιητά παρουσιάζονται συνέχεια ωσάν κατά συνθήκην επιβαλλόμενες καταστάσεις. Ξεκάθαρα επηρεασμένος άλλωστε από τις εξπρεσιονιστικές τάσεις σε κάθε μορφή τέχνης της εποχής, εκεί όπου ο ίδιος αφιερώθηκε με ασίγαστο πάθος.

      Καθώς το εκπαιδευτικά ουμανιστικό θεατρικό είδος που υπηρέτησε τόσο πιστά ο σπουδαίος αυτός θεατρικός συγγραφέας. Καταδεικνύει περίτρανα την πίστη του για κοινωνική ισότητα, αδελφοσύνη και πολιτική ελευθερία.

              Υστερόγραφο

      Καθώς, πάντα η έννοια της θεϊκής υπόστασης, όποια μορφή κι αν αυτή λαμβάνει μέσα μας, έντονης παρουσίας ή μη!

      Θα επηρεάζει τόσο πολύ το θυμικό των ανθρώπων, μεταβάλλοντας ακούσια τις περισσότερες φορές τις επιθυμίες και επιδιώξεις τους.

      Εντούτοις, όλα τα υπόλοιπα… θα τα βρείτε στο θεάρεστο αυτό έργο!

             Υποσημείωση

            Κι όπως είπε ο σπουδαίος Μπέρτολτ Μπρεχτ.

   Πεινασμένε άνθρωπε, πιάσε ένα βιβλίο… είναι το καλύτερο όπλο!

                                                           Ευ Δαίμων

                                  -William Golding-

                    Ο Ραλφ ξερόβηξε. “Ωραία λοιπόν”.

       Ο Άγγλος συγγραφέας και μυθιστοριογράφος, που εργάσθηκε για χρόνια ως Ακαδημαϊκός Καθηγητής -Ουίλιαμ Γκόλντινγκ- κάτοχος επίσης βραβείου νόμπελ λογοτεχνίας.

      Είναι όντως ο συγγραφέας για τον οποίο αξίζει να δαπανήσουμε τον πολύτιμο χρόνο μας, διαβάζοντάς τον προσεκτικά. Καθώς ο ίδιος απέδωσε στα έργα του, ίσως με απόλυτο τρόπο και τόσο περιγραφικά, τη δυστοπική εικόνα της αναπαραγωγής των προτύπων μιας ανθρώπινης κοινωνίας. Η οποία ατυχώς, πάντα θα εξελίσσεται κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες ή και μορφές συγκατοίκησης στον πλανήτη γη.

      Οριζόμενη σχεδόν πάντοτε από την αναγκαιότητα…  παρά από ένα πνευματικά εξελιγμένο και κοινωνικά ηθικό, συλλογικό ασυνείδητο.

     Διαμορφώνοντας, συνεχώς, την ίδια ακριβώς δυναμική  και έννοια που μπορεί αυτή να προσλάβει. Όλων αυτών δηλαδή των ουτοπικών σκέψεων και πράξεων, που γεννά η ανάγκη στους ανθρώπους.

     Δεν είναι άλλωστε απλά μία φιλολογική παρατήρηση, πως για τους περισσότερους παροικούντες εις Ιερουσαλήμ, το ανωτέρω βιβλίο, μαζί με το Υπόγειο του Ντοστογιέφσκι!

      Θεωρούνται ως οι φιλοσοφικές βάσεις για την θεωρεία της κοινωνικής ψυχολογίας.

     Καθώς στο έργο που τον έκανε διάσιμο, ο Γκόλντινγκ, μας περιγράφει το πως ένα ατύχημα ή μία απλή σύμπτωση!   

       Μπορεί ίσως να προσφέρει στα μέλη μιας κοινωνίας ανθρώπων, που ξεκινά μάλλον απ’ την αρχή. Τη  δυνατότητα, για μία ακόμη φορά, να διαφοροποιηθεί απ’ ό,τι συλλογικά και τόσο ασυνείδητα, είναι βαθιά εγγεγραμμένο μες τα πρότυπα των ενστίκτων του ατόμου.

      Παρόλα αυτά όμως, ακόμα κι ένα τέτοιο νέο και τόσο φρέσκο ξεκίνημα. Δεν είναι μάλλον ικανό να προσφέρει στην ανθρωπότητα, εν γένη ή έστω σ’ ένα μικρό κομμάτι της, κάτι ίσως πνευματικά ανώτερο. Την οικουμενική δηλαδή εξέλιξη,  συνολικά, σ’ ένα είδος ύπαρξης, όπου θα μπορέσει ν’ αποτελέ-σει τελικά, μια ίσως θεϊκή επιθυμία. Κι όχι τις όποιες εικονικές παραστάσεις μιας δυστοπικής πραγματικότητας, αποδίδοντας τελικά στην ύπαρξη, ένα άλλο βαθύτερο νόημα.

       Που με τόση αγωνία. κάποιοι από εμάς, ποθούμε διακαώς αιώνες τώρα.

       Αν και τα υλικά που χρησιμοποιεί στο βιβλίο του ο συγγραφέας… θα μπορούσαν να συνηγορούν σε κάτι τέτοιο, έστω και μάταια!

      Εντούτοις, το καρουζέλ των άγριων ένστικτων της επιβίωσης, συνεχίζει ακάθεκτο μες σ’ ένα αριστουργηματικά γραμμένο μυθιστόρημα, σαν κι αυτό. Μην μπορώντας ίσως ν’ απαλλάξει, έστω εικονικά, τη νοσηρή σκέψη μας από την ιδέα πως είμαστε τελικά μόνοι στον κόσμο. Κι από πάντα κλεισμένοι   -ο κάθε ένας- μέσα σ’ ένα συναισθηματικά ανάπηρο εγώ, παρέα μόνο μ’ έναν εντελώς αρρωστημένο εαυτό.

                -Η πανούκλα-

                                                    Αλμπέρ Καμύ    

       Βέβαια, για κάτι τέτοιο, λίγο παλαιότερα, μας έχει   ήδη μιλήσει και αποκαλύψει στη φάρμα των ζώων, ο Τζορτζ Όργουελ. Εντούτοις, ημείς όλοι, μάλλον αναπόφευκτα, κι ίσως ως αθεράπευτα ονειροπόλοι κι αμετανόητα ουτοπιστές. Συνεχίζουμε, πάντα διαστροφικά, να διατηρούμε τις οποίες αυταπάτες για κάτι τέτοιο ανάλογα. Μη αποδεχόμενοι την όποια σκληρή πραγματικότητα, που μας χτυπά καθημερινά κατά πρόσωπο.

        Και που με τόση αλληγορία αλλά και πιστότητα, αποδίδει ο συγγραφέας μες το θαυμάσιο αυτό έργο του. 

              Υστερόγραφο

        Μη θέλοντας να κουράσουμε άλλο το βιβλιοφάγο κοινό της Ευδαιμονίας, παραδίδοντας κάπως έτσι τα πάντα  στη ραστώνη των καλοκαιρινών διακοπών. Κάπου εδώ, ας μας επιτραπεί να κλείσουμε για τώρα την όποια ενασχόληση με τη λογοτεχνία. Ευελπιστώντας πάντοτε, όπως συναντηθούμε ξανά τον Σεπτέμβριο στο ίδιο φιλόξενο μέρος.

              Υποσημείωση

       Όταν δηλαδή ανοίξουν και πάλι τα σχολεία. Εκεί όπου υποτίθεται πως μορφώνονται τα παιδιά του μέλλοντος. Για να γίνουν κάποτε, ίσως λίγο καλύτερα από εμάς. Χρησιμοποιώντας  λίγο περισσότερο την απλή λογική σκέψη, παρά τα όποια πάντα δυστοπικά επιχειρήματα. Μιας νοσηρής πάντοτε άποψης, για την με κάθε τρόπο επιβίωση της ανθρωπότητας, συνολικά.

         Καλό καλοκαίρι λοιπόν… και καλό διάβασμα!

                                                                  Ευ Δαίμων

    «Είναι όντως πολύ δύσκολο να αισθανθείς περιφρόνησηγια τους άλλους, όταν μάλιστα βλέπεις καθαρά τον εαυτό σου στον καθρέπτη». -Harold Pinter-     Ελεύθερη μετάφραση

       Η εμμονή των Βρετανών λογοτεχνών με το θέατρο, είναι όντως χαρακτηριστικά εμφανής, όσον αφορά δε τους περισσοτέρους. Έτσι, αναπόφευκτα, ασχολούμενοι επί του παρόντος με αυτούς τους σπουδαίους συγγραφείς! Είμαστε όντως υποχρεωμένοι να εμβαθύνουμε στα δικά τους κριτήρια και επιλογές, με απόλυτο σεβασμό και αποδοχή.

     Καθώς, μετά τον υπέροχο Όσκαρ Ουάιλντ, ένας ακόμη κατεξοχήν θεατρικός συγγραφέας, ακολούθησε τον άγραφο ίσως κανόνα του ενός και κάτι μυθιστορήματος. Επιλέγοντας πάντα συνειδητά, χωρίς πολλές ενοχές, στην αφιέρωση και τη συγγραφή πολλών και σπουδαίων θεατρικών έργων.

        Από κάποια ίσως κρυφή αγάπη προς τους αρχαίους Έλληνες δραματουργούς και ποιητές! Ή πάλι, ίσως, από μιαν ασυνείδητη επιθυμία να διασωθεί ο ίδιος. Από τη διαγραφή του χρόνου και τη λήθη που επιφυλάσσεται στη μετριότητα, χωρίς εξαιρέσεις.

       Έτσι, ο Χάρολντ Πίντερ,  ένας απ’ τους μεγάλους  και πολυβραβευμένους λογοτέχνες. Μας προσέφερε πλήθος θεατρικών έργων, που παρουσιάστηκαν και θα συνεχίσουν να παρουσιάζονται συνεχώς επί σκηνής, ραδιοφώνου, αλλά και   στον κινηματογράφο.

       Φανατικός άλλωστε θιασώτης του ασαφούς…!   

     Μας προσφέρει απλόχερα τη δυνατότητα να δούμε  τόσα πολλά, μες απ’ την ευαισθησία των έργων του, μιας  τόσο ευφυούς όσο και ιδιαίτερης γραφής. Όσα δηλαδή η απλή ματιά της καθημερινότητας, χαρακτηρίζει ως απλοϊκές πράξεις άνευ αξίας.

     Εκεί ακριβώς, όπου ο σπουδαίος και τόσο συνεχόμενα επίκαιρος θεατρικός συγγραφέας, αποκαλύπτει. Πως οι -χωρίς καμία φαινομενική αξία- ακούσιες πράξεις μας. Είναι ίσως η μοναδική απάντηση, τόσο αναπάντεχα, στο αναπάντητο αίνιγμα της ζωής. Εκεί δηλαδή όπου υπάρχουν καλά κρυμμένες όλες οι σκοτεινές ερωταπαντήσεις, που αναζητούμε σχεδόν εμμονικά.

       Συγχωρέστε το λογοπαίγνιο με τις λέξεις… αλλά δεν μπόρεσα ν’ αντισταθώ άλλο στην περίσταση!

       Παρ’ όλα αυτά όμως, ο Πίντερ, είναι ένας απόλυτα απαιτητικός δάσκαλος. Καθώς την ώρα της όποιας ανάγνωσης, οπτικά, ακουστικά ή και ταυτόχρονα. Απαιτεί συνεχώς κατά τη διάρκεια της μαθητείας μας, τη δέουσα προσοχή και επιμέλεια προς κατανόηση ενός βαθύτερου πάντοτε νοήματος. Αυτού της φαινομενικά παράλογης σκέψης, χρησιμοποιώντας ακόμη και το κωμικό στοιχείο του δράματος, ως εντελώς απαραίτητου συντελεστή.

     Καθώς, τόσο πολύ, ο θεατρικός αυτός συγγραφέας, όχι μόνον απαιτεί να λάβουμε μέρος στο όλο εγχείρημα…    αλλά και μας επιβραβεύει τελικά για το ευτυχές αποτέλεσμα,  μ’ έναν τόσο ξεχωριστό τρόπο γραφής και ανάγνωσης.

      Βάζοντάς μας, ως παρουσίες πλέον, με τη χειμαρρώδη  γραφή των εννοιών του, να συμμετέχουμε δια ζώσης στα έργα του. Προκαλώντας ταυτόχρονα, μια προσωπικά συναισθηματι-κή καταιγίδα, που μέχρι τώρα, δεν γνωρίζαμε καν την ύπαρξή της.

       Στο ανωτέρω λοιπόν μυθιστόρημα, ο Πίντερ, μας παρουσιάζει τρεις παιδικούς φίλους ως ηλικιακά ώριμους άνδρες, που αρνούνται ίσως πεισματικά να εγκαταλείψουν τον τρόπο σκέψης της νεότητας. Μετατρέποντας τελικά τον εαυτό τους, σε κάτι πιο πρακτικά λειτουργικό.

       Καθώς αντιπαλεύουν συνεχώς, γενικολογώντας, με φράσεις, πράξεις και φαντασιώσεις, χωρίς την ανάγκη έστω μιας κάποιας σαφήνειας. Η οποία όμως αποπνέει έναν καθω-σπρεπισμό, που τους κάνει ν’ ασφυκτιούν μέσα στα εικονικά τους αδιέξοδα. Έτσι συνεχίζουν να παίζουν, παίρνοντας ο ένας τα παιχνίδια του άλλου, χωρίς κάποιο βαθύτερο νόημα.

        Μιας κι έτσι κάνουν τα παιδιά… παντού και πάντα!

      Αρνούμενοι όμως να προσχωρήσουν σ’ έναν άλλο τρόπο σκέψης, παραδιδόμενοι τελικά στο αναπόφευκτο. Ξεπερνώντας ίσως μιαν επίπλαστη αθωότητα που τους αποπροσανατολίζει, προς χάρις μιας τόσο κενής κι ανόρεχτης συμβατικότητας.

      Άλλωστε, εδώ ο συγγραφέας αφήνει με γλαφυρότητα  να διατυπωθούν ελεύθερα οι οποίες απόψεις του στις σελίδες του βιβλίου. Πάντοτε βέβαια, υπό την επήρεια των έντονων ίσως και ανώριμων συναισθημάτων. Τα οποία κι ο ίδιος, μαζί    μ’ εμάς, δεν μπόρεσε να ξεπεράσει ποτέ.

     Επαναφέροντας έτσι συνεχώς τους ήρωες του βιβλίου  στην αρχική τους κατάσταση, αυτή του πνευματικού νάνου, αποφεύγοντας κάθε δογματισμό σκέψης και άποψης για τα πάντα.

          Χωρίς όμως… υπαρκτό ή ορατό αποτέλεσμα.

      Αλλά με μια υποδόρια διατύπωση και αίσθηση της αλήθειας των παιχνιδιών, που δεν είναι τίποτε άλλο. Παρά μία σαρωτικά ακατανίκητη πραγματικότητα.

              Όλων μας…

      Απαλλαγμένοι όμως μέχρι τέλους, χωρίς ίχνος ένοχων, για να την αντικαταστήσουμε με οτιδήποτε άλλο.

Παραμένοντας όμως κάπως έτσι… αμετανόητα ανώριμοι, και άνδρες – παιδιά, για πάντα!   -Καρλ Γιουνγκ                                 

     Καθώς το ανωτέρω έργο μας αποκαλύπτει ξεκάθαρα,  με όπλο την τόσο ιδιαίτερη αφήγηση. Μια βαθιά κρυμμένη εσωτερικότητα του συγγραφέα, που μες από τα έργα του μας αποκαλύπτεται τόσο αινιγματικά.

       Ο ίδιος, γόνος εργατικής τάξης, ανέπτυξε από νωρίς πολιτική άποψη. Συμμετέχοντας ενεργά με την ακτιβιστική του δράση και την έντονη παρουσία του στα γράμματα. Ως ένα ενοχλητικά απροσπέλαστο εμπόδιο για τις όποιες βίαιες πρακτικές κάθε μορφής εξουσίας. Καθώς δε φειδόταν λόγων, μα ούτε και πράξεων! Για να στηλιτεύει συνεχώς την όποια πολιτική παραδοξότητα, σε ανάλογες πάντα περιστάσεις.

          Μέχρις του σημείου…!

       Να γίνεται όχι μόνον αντιπαθής, ως μη ευπρόσδεκτος  από κυβερνήσεις παγκοσμίως, αλλά και αυθαίρετες πολιτικές πρακτικές. Μα και δήθεν προβληματικά ακατανόητος, απ’ το κατεστημένο της πρώιμης μεταπολεμικής περιόδου.  

      Όπως άλλωστε συμβαίνει, σχεδόν σ’ όλους τους μεγάλους λογοτέχνες και ποιητές, άμα τη εμφανίσει τους.

          Γι αυτό άλλωστε… όπως ανέφερε ένας άλλος 

βραβευμένος Άγγλος ποιητής, μάλλον για τον εαυτό του!

Εάν θέλεις να κάνεις κάποιον να μη γράφει, τότε, δεν       

        έχεις παρά να του δώσεις το Νόμπελ λογοτεχνίας.       

                                                        -T.S Eliot-

       Με τον οποίο, ευελπιστούμε ν’ ασχοληθούμε πολύ αργότερα. Όταν αισίως καταλήξουμε κάποτε στο δυσκολότερο μέρος της παγκόσμιας λογοτεχνίας.

           Που δεν είναι άλλο… παρά η ποίηση!

      Αν και στην περίπτωση του Χάρολντ Πίντερ, μιας και   δεν υπήρχε άλλη επιλογή. Το ανωτέρω βραβείο, δόθηκε μεν, αλλά σε προχωρημένη ηλικία. Μόλις δυο χρόνια πριν το θάνατό του. Όντας ο ίδιος πλέον ασθενής και μάλλον για κάποιους εντελώς ακίνδυνος.

              Υστερόγραφο

     Αν και η σχεδόν αντιπάθεια για τους εξ Μ. Βρετανίας  ορμώμενους, πλην Σκοτσέζων, Ιρλανδών και κάποιων λίγων εξαιρέσεων, αλλά και του πολύ καλού φίλου μας Alex.

          Είναι όντως από καιρού εκπεφρασμένη…!

      Εντούτοις -σε καμία περίπτωση- δεν θα μπορούσαμε   να κρύψουμε τον αμέριστο θαυμασμό μας για τον Χάρολντ Πίντερ. Ως πραγματικά, έναν από τους σπουδαιότερους των θεατρικών συγγραφέων, μόλις του περασμένου αιώνα. Αλλά  και του συνόλου, εν γένη, της παγκόσμιας λογοτεχνίας.

            Απολαύστε τον…!

                                                             Ευ Δαίμων

                                      – George Bernard Shaw –

Σ’ έναν άσχημο και δυστυχισμένο κόσμο, ακόμα και οι  πλούσιοι... δεν μπορούν ν’ αγοράσουν, παρά μόνον ασχήμια και δυστυχία!

 Σω

      Ό,τι έχουμε αναφέρει μέχρι τώρα για τους πέραν του ατλαντικού, συγγραφείς, ιδιαιτέρα για τον Μαρκ Τουέιν. Εδώ  σίγουρα ισχύει ακόμη περισσότερο για τον άριστο των αρίστων συγγραφέων, λογοτεχνών, φιλοσόφων και διανοητών. 

     Επειδή, ίσως θα πρέπει ν’ ασχοληθούμε αποκλειστικά με το πρόσωπο του Μπέρναρντ Σω, παρά με οτιδήποτε άλλο, άμεσα και μ’ ευλαβική επιμονή σ’ αυτό το κείμενο.        

     Καθώς ένας ακόμη σπουδαίος Βρετανός συγγραφέας,επίσης ιρλανδικής καταγωγής, κάτοχος ενός ακόμη βραβείου νόμπελ λογοτεχνίας. Ο οποίος θα ήταν εντελώς αδύνατο να μην απασχολήσει τις εξαιρετικά φιλόξενες σελίδες της Ευδαιμονίας.

      Μιας κι ο ίδιος, είναι όντως εκείνη η σιωπηλή φωνή της ψυχής, που βοά όμως μέσα μας!

      Κι ας κάνουμε τις περισσότερες φορές… πως δεν την ακούμε τάχα!

      Έτσι, όσα κι αν έχει πει ή γράψει, ο Μπέρναρντ Σω. Έρχονται τώρα, όσο ποτέ άλλοτε, να μας συναντήσουν τόσο απροσδόκητα, όπως ακριβώς η αλήθεια με το εκτυφλωτικό της φως, συναντά το ψέμα μες τα σκοτάδια της ψυχής μας. Αποκαύπτοντας σ’ όλους ξεκάθαρα, για το ποια είναι πάντα η σωστή επιλογή για τη ζωή.

       Έτσι όπως ο ίδιος εξέφρασε τις αλήθειες του, μ’ έναν απόλυτα γλαφυρό τρόπο, του οποίου η αμεσότητα  δεν αντιγράφεται. Καθώς στα μνημειώδη κείμενα και στους απαράμιλλα ζωντανούς διάλογους των έργων του, ο Σω. Ξεγυμνώνει αποκαλυπτικά την ανθρώπινη φύση, χωρίς οίκτο και δεύτερες σκέψεις. Αφού, πέραν της μαγευτικής γραφής και του μνημειώδους ύφους των βιβλίων του. Η οποία εν γένη επικοινωνία μαζί του, μόνον ως ένα ονειρικό ταξίδι σκέψης θα μπορούσε να χαρακτηριστεί.

       Λάτρης ο ίδιος της αρχαιοελληνικής τραγωδίας, αλλά και των Σαιξπηρικών έργων, μεγαλούργησε με τις θεατρικές του κωμωδίες, εντός των οποίων κατάφερε να καταγράψει όλη την τραγικότητα της ανθρώπινης ύπαρξης.

     Καθώς επέλεξε να ζήσει με ανάλογο τρόπο, απορρίπτοντας τις οποίες κοινωνικές συμβατικότητες, με πολύ μεγάλο όμως προσωπικό κόστος,τις περισσότερες φορές,για τον ίδιο και  την οικογένειά του.

     Φανατικός άλλωστε σοσιαλιστής, μέχρι το τέλος της ζωής του, δεν εγκατέλειψε ποτέ τον αγώνα για κοινωνική δικαιοσύνη, πολιτική ισονομία, αλληλεγγύη και κατανόηση.

      Καθώς σε όλα τα έργα του διατυπώνονται ξεκάθαρα οι βαθιά φιλοσοφικές, αλλά και ρηξικέλευθες απόψεις του για τον άνθρωπο, τον κόσμο μας, τη ζωή και την ύπαρξη γενικότερα.

             Υστερόγραφο

       Μολαταύτα, σ’ αυτό το μικρό ίσως άρθρο, το οποίο με απαράμιλλο θράσος γράφεται αυτήν τη στιγμή, για έναν τέτοιο γίγαντα της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Δεν θα μπορούσαν ποτέ να χωρέσουν τα πνευματικά κατορθώματα, ενός τόσο υπέροχου ανθρώπου!

     Ας μας επιτραπεί λοιπόν, -σεμνά και ταπεινά- να μην αναφερθούμε ιδιαίτερα σε κανένα απ’ τα σπουδαία έργα του.

     Μιας και κάτι τέτοιο… θα ήταν πραγματικά μία ασυγχώρητη ύβρης!

            Υποσημείωση

      Καθώς, ό,τι κι αν είπε ή έγραψε ο συγκεκριμένος αυτός λογοτέχνης, φιλόσοφος και διανοητής. Θα ηχεί για πάντα μες  τη σκέψη μας, ανακαλώντας τις Ερινύες που έχει ο καθένας από εμάς, εις τους αιώνας, των αιώνων, αμήν!    

            Ανακαλύψτε τον…!

                                                                              Ευ Δαίμων

                     -The importance of  being Earnest-

          Οι γυναίκες γίνονται σαν τις μητέρες τους… κι αυτό είναι το δράμα τους!

       Ωστόσο, δεν συμβαίνει το ίδιο με τους άνδρες, κι αυτό… είναι το δικό τους!

                                     Όσκαρ Ουάιλντ

                  -Oscar Fingal O’ Flahertie Wills Wilde-

         Ο Ιρλανδός θεατρικός συγγραφέας και ποιητής,  -Όσκαρ Ουάιλντ- είναι όντως ο πιο σημαντικός εκπρόσωπος στην απόδοση του ευρωπαϊκού στιλ γραφής των γεγονότων και διαλόγων, αλλά και της ανατροπής των καταστάσεων. Σ’ εκείνο το είδος γραφής, που όχι άδικα, ονομάζεται αισθητικό. Μιας κι είναι η απόλυτη αποκάλυψη της πιο βαθιάς εσωτερικότητας του ατόμου, όπως αυτή εκφράζεται μες από πάθη, ενοχές και τις πιο κρυφές επιθυμίες της σάρκας, αλλά και του πνεύματος.

        Ωστόσο, ο ίδιος, έχοντας δοκιμάσει πολλά απ’ τα ειδή του γραπτού λογού. Όπως δημοσιογραφία, ποίηση, διηγήματα, και άλλα. Εντούτοις, έγινε διάσημος ως θεατρικός συγγραφέας, μες απ’ τα θεατρικά του αριστουργήματα, αλλά κι από την εμμονή του με τα ευφυολογήματα. Έτσι, έχοντας γράψει μόλις ένα μυθιστόρημα, ως μια κάποια παραδοξότητα.

      -Το πορτραίτο του Ντόριαν Γκρέυ-

       Είναι ίσως ο μοναδικός λογοτέχνης που άφησε ένα τόσο έντονα ανεξίτηλο αποτύπωμα, στα παγκόσμια γράμματα!

      Αμετανόητα άλλωστε ομοφυλόφιλος ο ίδιος, αλλά  και φανατικός οπαδός του σοσιαλισμού. Δεν απέκρυψε ποτέ, σε κανένα απ’ τα σπουδαία έργα του, αυτήν την ιδεολογία της εσωτερικής ελευθερίας, και ταυτόχρονα, της όποιας κοινωνικά ελευθεριάζουσας συμπεριφοράς του.

      Γόνος μάλλον αστικής τάξης, λόγω καταγωγής από εύπορους γονείς, είχε την τύχη να σπουδάσει στα καλύτερα Αγγλικά κολέγια. Όπως το Τρίνιτυ και η Οξφόρδη! Αλλά και δίπλα σε σπουδαίους καθηγητές των νεανικών του χρόνων.

     Ωστόσο, αν και ακραία αντισυμβατικός, απόλυτα όμως οξυδερκής καθώς και έντονα πνευματώδης, αλλά κι αρκετά αντιδραστικός. Κατάφερε, παρά τις όποιες αντιξοότητες που  επέβαλε η κοινωνικής του θέση, να γίνει ο πιο διάσημος θεατρικός συγγραφέας της εποχής του.

          Κι όχι μόνον…!

      Καθώς ονομάστηκε ως ο μοναδικός δεξιοτέχνης στην ανάλυση, -λεπτομερειακά- των ανομολόγητων κοινωνικών ζητημάτων. Εκεί όπου μια τόσο συντηρητική κοινωνία, όπως ήταν αυτή της εποχής του. Αρνούνταν πάντα πεισματικά, μέχρι τότε, ν’ αναφέρει ή και ν’ αναφερθεί σε ανάλογες περιπτώσεις.

      – Βικτωριανή εποχή στη Μεγάλη Βρετανία –

       Εντούτοις, μέσα στο αριστουργηματικό αυτό έργο, χρησιμοποιώντας το απόλυτα ανατρεπτικό του χιούμορ. Ο ανυπέρβλητος αυτός συγγραφέας, μας αποκαλύπτει, μ’ έναν όντως ακραία σατιρικό τρόπο. Το πως οι ήρωες του βιβλίου, γνήσια τέκνα μιας κουρασμένα αποτυχημένης αστικής τάξης, που έχει όμως από καιρό χάσει την όποια ιστορική της αξία.

       Μιας και κάτι τέτοιο δεν υπήρξε ποτέ… κι ούτε βέβαια πρόκειται να υπάρξει!

    Με άκρατο κυνισμό και παντελή έλλειψη σοβαρότητας, γελοιοποιεί τα πάντα γύρω της. Κι αυτό, γιατί έτσι απλά της αρέσει, είτε λόγω παντελούς ελαφρότητας, είτε λόγω ευτελούς αποδοχής αξίων, κι επειδή μπορεί να το πράξει ίσως ατιμωρητί. Ανακυκλώνοντας όμως έτσι, μιαν εντελώς ανάπηρη πνευματικά κατάσταση, που οδηγεί αναπόφευκτα τις ανθρώπινες κοινωνίες, στο μαρασμό και την εξαθλίωση,

    Διότι, ατυχώς, οι δήθεν πολιτισμένες κοινωνίες των ανθρώπων, απανταχού του κόσμου μας. Έχουν από παλιά εκπαιδευτεί να βλέπουν ως μια χαριτωμένη πράξη, και τίποτα περισσότερο! Τα ψέματα και τις ασχήμιες των δυνατών.

    Ενώ, αντίστοιχα, αντιμετωπίζουν ως μεγάλη απρέπεια την όποια, έστω ασυνείδητη, αντίδραση των αδυνάτων ή ακόμα κι ως μία εγκληματική πράξη.

      Αν και κάτι τέτοιο… μόνο ως απόλυτα σύγχρονο θα   μπορούσε να χαρακτηριστεί!

      Τοποθετώντας έτσι αναμφισβήτητα τον Όσκαρ Ουάιλντ, ως τον πιο διαχρονικό λογοτέχνη όλων των εποχών.

      Παρ’ όλα αυτά όμως, τίποτα τέτοιο δεν συνέβη κατά  τη διάρκεια της ζωής του, αν και λατρεύτηκε από πολλούς.

          Όντας ένας ακόμη άκαιρα εκλιπόν!

     Έχοντας φύγει τόσο νωρίς, μην προλαβαίνοντας ίσως   την ολοκλήρωση του έργου του, στο σύνολό του. Όπως τόσοι και τόσοι άλλοι σπουδαίοι συγγραφείς και λογοτέχνες.

            Απορριπτέοι πάντοτε από την εποχή τους…!

      Μιας κι ο ίδιος, πλήρωσε πολύ ακριβά την όποια δική του ελαφρότητα στις κοινωνικές, κι όχι μόνο σχέσεις. Όντας κυνηγημένος και τελικά τιμωρημένος βαριά, από έναν κόσμο και μια πολιτεία που τον θαύμαζε μεν για το πνεύμα του! Αλλά  που ποτέ δεν κατενόησε ή αποδέχθηκε την όποια ιδιαιτερότητα του χαρακτήρα του. Έχοντας τόσο άδικα καταδικάσει τον ίδιο, αλλά και το απαράμιλλα ελεύθερο πνεύμα του, χωρίς την απαραίτητη προσπάθεια κατανόησης και αποδοχής. Οδηγώντας τον όμως έτσι, λίγο αργότερα, στον πρόωρο θάνατό του.

      Μη αποδεχόμενη, τοιουτοτρόπως, την όποια κοινωνική του διαφορετικότητα, ως κάτι ίσως το παραγωγικά δημιουργικό.

          Υστερόγραφο

      Παραφράζοντας έτσι, έστω κατ’ ελάχιστον, τα λόγια του μεγάλου αυτού Βρετανού συγγραφέα. Μην τολμώντας βέβαια να πράξουμε κάτι διαφορετικά.

        Μπορούμε κάλλιστα να πούμε… πως η αλήθεια σπάνια   είναι αψεγάδιαστη. Καθώς η ζωή, θα ήταν πολύ ανιαρή εάν μας συνέβαινε κάτι τέτοιο.

      Μιας και η λογοτεχνία… θα ήταν κάτι το εντελώς αδύνατο!

                                                               Ευ Δαίμων

                                  -Edgar Allan Poe-

            “Κάποιος ξένος” μουρμουρίζω “θα ‘ναι απέξω,        

                   δίχως άλλο. Μόνο τούτο, τίποτ’ άλλο”.

                                                                         Πόε

      Ιστορικά, η παγκόσμια λογοτεχνία, δεν κατάφερε ίσως ποτέ ξανά με τόσο αριστοτεχνικό τρόπο, να κάνει τα ψυχωτικά επεισόδια να φαίνονται ως βασικός παράγοντας δημιουργικής γραφής.

        Καθώς, κυρίως στην αμερικανική, αλλά επίσης και στην παγκόσμια ποίηση και λογοτεχνία, ίσως να μην υπάρχει κάποιο δυσανάλογο παράδειγμα εσωστρεφούς χαρακτήρα και κοινωνικής ασυμβατικότητας. Έξω από κάθε κανονικότητα, που να εκφράζεται τόσο γλαφυρά ως δημιουργική παραδοξότητα.

         Αφού, πραγματικά… δεν υπάρχουν λόγια γι’ αυτόν!

      Καθώς έχει μάλλον δικαιολογημένα χαρακτηριστεί, απ’ όλους όσους είχαν την τύχη να τον γνωρίζουν, ως αλκοολικός, αμετανόητα διεστραμμένος και φανατικός χρήστης ουσιών.

             Κι όχι άδικα…!

       Μιας κι ο ίδιος, ίσως αναπόφευκτα, εξαιτίας όλων των ανωτέρω, έφυγε με αδόκιμο τρόπο. Μην προλαβαίνοντας, εντελώς άδικα, το ραντεβού με την αναγνωρισιμότητα.

     Καθώς τα κείμενα του έγιναν γνωστά, μέριμνα άλλων, όντως πολύ αργότερα, όντας στα σίγουρα ως αποδιοπομπαίος, περιθωριακός και σχεδόν άγνωστος.

      Αν και ο Μποντλέρ, για τον οποίο ευελπιστούμε να μιλήσουμε κάποτε, αφού η σπουδή του ήταν η πραγματική   αιτία που ανακαλύψαμε τον Πόε, δεν ήταν και πολύ καλύτερος!

      Παρόλα αυτά όμως, ο αμερικανικός αυτός συγγραφέας, έχει πλέον αποκτήσει τη θέση που του αρμόζει, ανάμεσα στους σπουδαιότερους λογοτέχνες παγκοσμίως. Ως ένας από τους πιο ιδιαίτερα πρωτοπόρους στο είδος του. Αφού, με έντονο σε εικόνες και περιγραφές, όσο και πρωτότυπα ατμοσφαιρικό ύφος.

     Επηρέασε ίσως καταλυτικά όλους εκείνους τους μιμητές, που δεν είναι άλλωστε και λίγοι, μέχρι σήμερα. Και οι οποίοι του οφείλουν πολλά, αν όχι τα πάντα!

     Καθώς διαβάζεται πλέον απ’ όλους ως ο πρωτεργάτης του είδους, μιας τόσο ιδιαίτερης λογοτεχνικής γραφής. Έτσι τα διηγήματα του, είναι πλέον τόσο σύγχρονα, όσο και αξεπέ-ραστα! Έχοντας κατακτήσει πλέον τη θέση τους, ως πρότυπα αντικείμενα μελέτης.

      Μιας κι ίδιος, δικαιολογημένα, είναι στα σίγουρα ο πατέρας του αστυνομικού μυθιστορήματος, στην ακραία του ίσως μορφή. Και χωρίς καμία αμφιβολία, ο πρωτεργάτης μιας ανάλογης γραφής, απ’ όλους τους συγχρόνους συνεχιστές της σχολής αυτής.

      Ωστόσο, το να μιλάμε γι’ αυτόν… είναι μάλλον περιττό!         

      Μιας και επιβάλλεται μια πιο προσεκτική ματιά και προσέγγιση των δημιουργημάτων του, σε προσωπικό πάντα επίπεδο, για τον κάθε έναν από εμάς. Θέλοντας ίσως να βρούμε μες τα βιβλία και τις διηγήσεις του, με πολύ όντως δυσκολία, κάποια έστω ασυνείδητη ταύτιση με τους ήρωες του.

      Πράγμα, που τις περισσότερες φορές… είναι όντως σχεδόν αδύνατον!

      Εντούτοις, ο δημιουργός ενός από τα σπουδαιότερα ποιήματα που γραφτήκαν ποτέ, ανήκοντας δικαιωματικά στους πιο ακριβούς θησαυρούς της παγκόσμιας λογοτεχνίας.

         -ΤΟ ΚΟΡΑΚΙ-

     Ο Άλαν Πόε, κατάφερε τελικά, ίσως και χωρίς να το θέλει πραγματικά. Να θέσει τον εαυτό του ανάμεσα στους μεγαλύτερους λογοτέχνες της ανθρωπότητας.

       Μιας και δεν αξίζει απλά να διαβαστεί με προσοχή…

    Αλλά και να λάβει τελικά την αποδοχή, μες από κάποιου είδους και μορφή συγχώρεσης, για τον εσωτερικό του εαυτό.

     Κάτι που τόσο πολύ τον βασάνιζε κατά τη διάρκεια της σύντομης ζωής του. Ενώ ταυτόχρονα, παρέδωσε σ’ εμάς έναν πλούτο λογοτεχνικών αριστουργημάτων. 

              Υστερόγραφο

      Έτσι, μ’ έναν τόσο ιδιαίτερο συγγραφέα και ποιητή, ολοκληρώνεται προς ώρας το μικρό αυτό ταξίδι μας στην απέναντι πλευρά του ατλαντικού. Έχοντας συγχρόνως για συντροφιά, μια τόσο μεγάλη παρέα, σπουδαίων λογοτεχνών.

       Προσδοκώντας να επανέλθουμε αργότερα, με κάποιους άλλους, εξίσου άξιους συγγράφεις.

              Υποσημείωση

       Επιστρέφοντας έτσι στη γηραιά ήπειρο, όπου εντελώς δικαιολογημένα ονομάζεται Ευρώπη. Έχοντας αφήσει σίγουρα ανικανοποίητους κι ατακτοποίητους λογαριασμούς, με γίγαντες της παγκόσμιας πεζογραφίας και ποίησης.

       Ευελπιστούμε το λοιπόν, να βρεθούμε σύντομα και πάλι μαζί… από τις φιλόξενες σελίδες της Ευδαιμονίας!                                                               

  Ευ Δαίμων

                                    Μαρκ Τουαίην

                                     -Mark Twain-

                             λογοτεχνικό ψευδώνυμο

                          -Samuel Langhorne Clemens-  

                  Έχοντας την τύχη ν’ απαντήσω στα γρήγορα…       

                                 είπα πως δεν ξέρω!

                                                            Μαρκ Τουαίην

        Με τον Αμερικανό αυτόν συγγραφέα, έστω και προσωρινά, συνεχίζουμε το σύντομο αφιέρωμα στην πέραν του ατλαντικού ωκεανού λογοτεχνία, ευελπιστώντας πάντοτε, να επανέλθουμε σύντομα.

      Και δεν θα μπορούσε να γίνει κι αλλιώς… μιας και ο ανωτέρω, είναι όντως ο πατέρας της αμερικάνικης λογοτεχνίας!

      Όντας ο ίδιος, πολυγραφότατος, με πηγαία ιδιόμορφο χιούμορ και απαράμιλλο σαρκασμό, που ενίοτε αγγίζει τα όρια του αφορισμού της ύπαρξης, ενός μάλλον υποτιθέμενα εξελιγμένου ανθρώπινου πολιτισμού. Όπως κάθε συγγραφέας που σέβεται τους αναγνώστες και τον εαυτό του, θα έπρεπε να υπηρετεί.

      Καθώς όλα αυτά, τον καθιστούν αναμφισβήτητα, ως έναν από τους πιο αποκαλυπτικούς λογοτέχνες στην ιστορία της ανθρωπότητας.

           Αφού, για τη βιογραφία του και μόνο…!

      Δεν έφτασαν τρεις τόμοι σελίδων για να περιλάβουν, έστω και περιληπτικά, τις εμπειρίες της ζωής του, όντας τόσες πολλές.

         Μιας κι ως δημοσιογράφος, συγγραφέας, καθηγητής, στρατιωτικός, τυπογράφος, ακόμα και εργάτης από οικονομική ανάγκη. Αλλά και ανικανοποίητος εραστής των ταξιδιών και της περιπέτειας.

        Καθώς σε μια από αυτές, ο ίδιος έφτασε ν’ ανέβει μέχρι και τον ιερό βράχο της ακρόπολης των Αθηνών, αποτυπώνοντας την αναζήτηση του αυτήν, ως μια ακόμη απολαυστική εμπειρία. 

      Κάνει αναντίρρητα όλους μας, εντελώς φυσιολογικά, ν’ αναρωτηθούμε για το εάν είχε ζήσει περισσότερες από μία ζωές.

      Μεγαλωμένος ωστόσο στον αμερικανικό νότο, εν μέσο του αιματηρού αμερικανικού εμφυλίου, τον οποίο και κατάφερε τελικά ν’ αποφύγει, όπως ο διάολος το λιβάνι, μη λαμβάνοντας μέρος. Απέκτησε πολύ γρήγορα έναν ασυνείδητο τρόπο σκέψης, που τον οδήγησε αναπόφευκτα στο να βλέπει τα πράγματα έξω από δογματισμούς και κανονιστικές νόρμες. Αμφισβητώντας ανοικτά τις όποιες κοινωνικές προκαταλήψεις, οδηγώντας τη σκέψη του, στην αναζήτηση μιας πιο σκληρά αποκαλυπτικής αλήθειας.

       Αναδεικνύοντας έτσι την ουτοπιστική ματαιότητα της ζωής του ανθρώπου.

       Εντούτοις, το ανωτέρω έργο, ως το πιο ακραίο, απ’ όσα  έχει γράψει, κυρίως ως χιουμοριστικό πόνημα. Δέχθηκε πολύ έντονα την αρνητική κριτική σχεδόν όλων, ως ένα αθεϊστικού χαρακτήρα λιβελογράφημα. Λόγω ίσως μιας υποτιθέμενης χυδαιότητας, και της οριακής αμφισβήτησης για τις θρησκευτικές παραδόσεις, ως ιδεολογικές δοξασίες και μόνον.

      Όπου κατά τον Μαρκ Τουέιν, οδηγούν το σύνολο της ανθρωπότητας προς την αποχαύνωση και την αποδοχή μιας μυθολογικής μάλλον εξιστόρηση, ως αληθή.

      Έτσι, σε πολλές νεότερες εκδόσεις των έργων του, συναντάμε την αντικατάσταση λέξεων, ακόμα και φράσεων,  εις τις οποίες προσδόθηκε ρατσιστικό ύφος και χαραχτήρας, με λιγότερο ελεύθερη απόδοση αυτών.

       Παρόλα αυτά όμως… τα έργα του δεν άργησαν να αναγνωριστούν λίγο αργότερα, ως η βάση όλης της σύγχρονης αμερικάνικης λογοτεχνίας.

      Έτσι η χιουμοριστική αυτή αφήγηση της δημιουργίας,  αλλά και της εξέλιξης του κόσμου κατά τον Twain, πάντοτε. Εξελίσσεται μέσα σ’ αυτό το αριστουργηματικό βιβλίο, ως το απόλυτα φυσιολογικό αποτέλεσμα της ορθολογικής σκέψης, και της αποδοχής μιας μάλλον στέρεης πραγματικότητας.

        Εν αντί θέση πάντα, με ό,τι παραδοσιακά ή και ευφυολογικά, έχει διατυπωθεί ως γενικά αποδεκτό μέχρι τώρα. 

       Εν κατακλείδι, αυτό που θέλει με τόση επιμονή να μας καταδείξει ο σπουδαίος αυτός Αμερικάνος συγγραφέας, μες απ’ τις σελίδες των βιβλίων του. Είναι πως οι αδιέξοδες αυταπάτες που δημιουργούνται σχεδόν ακούσια μέσα στη σκέψη μας.

         Δεν είναι τίποτε άλλο…!

    Παρά το προϊόν του φόβου μας για αποδοχή της ελευθερίας που μας δωρίστηκε από τη στιγμή της γέννησής μας στον κόσμο αυτόν. Και απ’ την οποία, τόσο πολύ ασυνείδητα, αδυνατούμε ν’ απαλλαγούμε, όσο κι αν αρρωστημένα μας επιβάλλεται.

           Υστερόγραφο

     Δυστυχώς, κάνεις μας δε γνωρίζει πως μπήκε κάποτε το κακό στην κιβωτό. Ας ελπίσουμε όμως πως την επόμενη φορά, δεν θα του επιτραπεί η είσοδος.

                                                               Ευ Δαίμων